Kategorie
Porady System Sowa

Bezpieczeństwo to podstawa – loginy i hasła w SowaSQL

W związku z wymogami Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (GDPR, RODO), wystąpiły ważne zmiany w modułach „Obsługi wypożyczeń” i OPAC.

W programie Obsługi wypożyczeń z formularza zapisu i edycji danych czytelnika zostało usunięte dotychczasowe pole „hasło”, w którym bibliotekarz mógł „ręcznie” zmieniać hasło czytelnika. Zamiast tego wprowadzone zostały mechanizmy umożliwiające generowanie losowych haseł jednorazowych, których treść znana jest tylko czytelnikowi.

W katalogu on-line biblioteki wprowadzono pole „login”, które służy czytelnikowi do logowania się do konta. Początkowo treść tego pola nadaje bibliotekarz w trakcie zapisu do biblioteki, pod warunkiem, że czytelnik nie zarejestruje się sam w OPAC. Bibliotekarz nie ma jednak możliwości zmiany loginu czytelnika. Może to zrobić tylko czytelnik – samodzielnie, przy pomocy katalogu WWW. Login musi być unikalny (jest to kontrolowane) i powinien składać się z małych liter i/lub cyfr, opcjonalnie z podkreślnika. W szczególności pole „login” musi być wypełnione dla czytelników, którzy nie posiadają adresu e-mail.

W menu Zestawienia dodano ponadto nową funkcję, której celem jest ustawienie czytelnikowi jednorazowego hasła dostępu do OPAC i nadania go emailem (lub wygenerowania wydruku).

Jak działa nowa funkcja generowania haseł?

Jeśli w trakcie zapisu do biblioteki, czytelnik poda swój adres email, który bibliotekarz zarejestruje w module Obsługi Wypożyczeń, to system automatycznie wygeneruje hasło do konta w OPAC i prześle je czytelnikowi. Hasło to nie ukaże się na ekranie monitora; nie będzie też w żaden sposób widoczne dla bibliotekarza.

Jeśli czytelnik nie podał do tej pory adresu email, który został zarejestrowany w systemie bibliotecznym lub zapomniał hasło dostępu do konta w OPAC, a chciałby uzyskać do niego dostęp, to bibliotekarz może wygenerować mu nowe, jednorazowe hasło.

W tym celu, w menu Zestawienia, które jest dostępne w module Obsługi Wypożyczeń, należy kliknąć w Jednorazowe hasło czytelnika, wskazać czytelnika w bazie danych poprzez wpisanie jego numeru (barkod), a następnie zaznaczyć pole Usuń aktualne hasło i wygeneruj jednorazowe hasło i kliknąć Wykonaj. W wyniku tego działania, system biblioteczny automatycznie wyśle tymczasowe hasło do konta OPAC na zarejestrowany w systemie SowaSQL adres email czytelnika.

Szybkie wykonanie tej operacji odbywa się w momencie kliknięcia w ikonkę „bombki”, umiejscowionej w oknie informacji o czytelniku (obok ikonki email). Kliknięcie to powoduje otwarcie formularza z wypełnionym już barkodem czytelnika.

Jeśli czytelnik nie chce, aby biblioteka przetwarzała jego adres e-mail, a chce jednorazowo otrzymać za pomocą adresu email hasło do logowania w OPAC, to musi wypełnić pole Opcjonalny adres e-mail (tylko do operacji wysłania hasła).

Jeśli czytelnik nie posiada adresu email, wyżej opisana procedura spowoduje wygenerowanie raportu zawierającego dane logowania: login i jednorazowe hasło. Tak sporządzony raport bibliotekarz może wydrukować i przekazać go czytelnikowi.

Czytelnik, który zaloguje się na swoje konto przy pomocy jednorazowego hasła będzie automatycznie przekierowany do formularza zmiany hasła. Do czasu jego zmiany nie będzie mógł korzystać z innych opcji dostępnych dla czytelników.

Powiadomienia elektroniczne w systemach SowaSQL są generowane za pomocą skryptów pozwalających na wysyłanie wiadomości w formacie HTML.

Kategorie
Porady System Sowa

Sowa OPAC – zgodny ze standardami UE

Właściwe dostosowanie treści prezentowanych w OPAC jest szczególnie istotne dla osób niewidomych, słabowidzących, niesłyszących oraz starszych. Od dziś katalogi bibliotek stosujących systemy SowaSQL Standard oraz SowaSQL Premium zapewniają zgodność z wytycznymi dotyczącymi dostępności treści internetowych WCAG 2.0.

Nowa wersja katalogu OPAC oferuje dostęp do informacji w czterech wariantach wizualnych. Pierwszy wariant jest domyślny i prezentuje treści w formie podstawowej, tj. niezmienionej, trzy pozostałe są natomiast kontrastowe: czarno-białe, żółto-czarne i czarno-żółte. Są to typowe zestawienia kontrastowe stosowane w większości stron WWW przyjaznych dla osób z dysfunkcjami wzroku. Ponadto dostępne są trzy wielkości czcionki.

Przy dużej rozdzielczości ekranu, powyższe opcje dostępne są bezpośrednio w pasku menu wraz z informacją opisową. Gdy rozmiar ekranu jest mniejszy, wówczas usuwana jest informacja opisowa, ale nadal prezentowane są bezpośrednie wszystkie opcje dostępności. Gdy rozmiar ekranu jest niewielki, opcje dostępności mogłyby przykryć inne opcje menu, dlatego zastępowane są ikonką rozpoznawalną dla tego typu funkcjonalności, której kliknięcie dopiero rozwija szczegółowe ustawienia dostępności.

Kategorie
Porady System Sowa

Grupowe dodawanie deskryptorów

Szybkie tempo zmian w katalogach bibliotek powoduje konieczność grupowej modyfikacji rekordów bibliograficznych. Zmiany te są istotne z dwóch powodów. Po pierwsze dla prezentacji danych bibliograficznych, a po drugie dla właściwego ich zaszeregowania w katalogu.

Z myślą o tym w systemie bibliotecznym SOWA dodano możliwość globalnego uzupełniania rekordów w katalogu o metadane deskryptywne na podstawie słowników BN. Są to pola: 380, 385, 386, 388, 600, 648, 655 oraz 658. Dodanie odpowiedniego deskryptora może być realizowane dla pojedynczego rekordu (bieżący rekord) lub grupy rekordów utworzonej w ramach kolekcji lokalnej, np. zbiory audiowizualne. Wykonanie operacji realizuje się z menu Operacja — Deskryptory BN — Ustaw deskryptor… 

Szczególnie istotne jest przydzielanie danych bibliograficznych do pól 380 (deskryptory formalne), które wpływa na zmianę notacji w polu LDR oraz likwiduje pole 245/h. Pole to zgodnie z aktualnymi zasadami opracowania zbiorów nie powinno już być uzupełniane. Uzupełnienie deskryptora w polu 380 wskazującego na fizyczną przynależność dzieła (nośnik) odpowiada za właściwe wygenerowanie ikonki prezentowanej w katalogu OPAC i na żądanie w systemie bibliotecznym.

Grupowe przydzielanie deskryptorów do rekordów w systemie SOWA jest działaniem wymagającym rozwagi, dlatego zainteresowanych dokonywaniem globalnych operacji na danych zapraszamy do kontaktu (e-mail, telefon) lub zgłoszeniem uwag na portalu wsparcia http://wsparcie.sowasql.pl

Bibliotekarzy zainteresowanych otrzymaniem szczegółowej instrukcji zawierającej informacje o grupowym dodawaniu deskryptorów prosimy o kontakt mailowy.

Kategorie
Porady

Publikowanie okładek książek w katalogu biblioteki

Czy dozwolone jest publikowanie okładek książek przez bibliotekę w jej katalogu elektronicznym i na jej stronie internetowej (bez zgody wydawnictwa)?

Okładka książki jako utwór plastyczny podlega ochronie prawno-autorskiej. Jednakże biblioteki mogą umieszczać w swoich bazach lub opracowaniach okładki książek powołując się na prawo cytatu, zgodnie z którym biblioteki, archiwa i szkoły mogą udostępniać nieodpłatnie, w zakresie swoich zadań statutowych, egzemplarze utworów rozpowszechnionych, czy też sporządzać lub zlecać sporządzanie egzemplarzy rozpowszechnionych utworów w celu uzupełnienia, zachowania lub ochrony własnych zbiorów. Ponadto dopuszczalne jest umieszczanie okładek książek w swoich bazach w celu przeprowadzenia analizy krytycznej lub w celu promocji własnych zbiorów, pod warunkiem, że biblioteka nie osiąga z tego tytułu korzyści finansowych.

Jarosław Jastrzębski
Radca prawny

Źródło: http://legalnakultura.pl/ Strona kancelarii wydającej opinię: http://www.jastrzebski-legal.pl/

Kategorie
Porady System Sowa

Zgłoszenie zakupu książek oraz zamówienia międzybiblioteczne

Zachęcamy do uruchomienia nowych funkcjonalności w OPAC: „Zaproponuj zakup bibliotekarzowi” oraz „Złóż zamówienie międzybiblioteczne”

Zaproponuj zakup bibliotekarzowi” to możliwość zgłaszania w systemie bibliotecznym propozycji zakupu zbiorów do biblioteki z katalogu OPAC. Usługa umożliwia zgłaszanie bibliotekarzowi czytelniczych potrzeb użytkowników oraz, po ich dokonaniu, automatycznego (email) informowania o zrealizowaniu prośby. Zalogowany użytkownik w katalogu internetowym biblioteki ma do dyspozycji formularz dostępny w zakładce „Zamówienia” zawierający pola: Autor proponowanej pozycji; Tytuł proponowanej pozycji; Wydawca, rok wydania; Uwagi.

„Złóż zamówienie międzybiblioteczne” jest to natomiast usługa w systemie bibliotecznym umożliwiająca dokonywanie kwerend z katalogu OPAC oraz ich realizację w modułach katalogowania i obsługi wypożyczeń. Szybkie sporządzenie zamówienia międzybibliotecznego możliwe jest po zalogowaniu się użytkownika w katalogu internetowym biblioteki i wysłaniu formularza zawierającego opis przedmiotu zamówienia oraz uwag, dostępnego w zakładce „Zamówienia”. Zlecenie jest automatycznie kierowane do programu katalogowania i w dalszej kolejności rozpatrywane przez personel biblioteki .

Kategorie
Porady System Sowa

Portal wsparcia technicznego

Portal wsparcie.sowasql.pl został uruchomiony 1 czerwca 2016 r. na życzenie Bibliotekarzy – użytkowników systemów SowaSQL. Celem portalu jest przede wszystkim szeroko rozumiana pomoc techniczna użytkowników systemu bibliotecznego, a także wymiana wiedzy, doświadczeń i opracowań metodycznych bibliotekarzy oraz propagowanie „dobrych praktyk” w zakresie kompleksowej obsługi biblioteki w systemie SowaSQL, ale też w systemie Sowa2/MARC21.

W portalu, który współtworzą bibliotekarze i twórcy systemu, odnajdziemy:
– bazę wiedzy,
– forum wymiany uwag i propozycji dot. rozwoju systemu,
– informacje o zgłaszanych problemach. Będzie można sprawdzić ich status, zgłosić uwagi oraz zobaczyć, kto zajmuje się danym zadaniem.

Dostęp do treści portalu wymaga zalogowania się. Zapraszamy do współpracy http://wsparcie.sowasql.pl/

Kategorie
Porady System Sowa

Nowe ikony katalogu biblioteki

Udostępniamy nowe logo katalogu internetowego systemów SOWA (zaprojektowane dla nowego wydania katalogu on-line) oraz banery, które pełnią funkcje identyfikacyjne. Zachęcamy do wykorzystywania nowych ikon OPAC i zamieszczania bezpośredniego odnośnika (zawierającego link) do katalogu on-line w formie banera w widocznym miejscu na stronie internetowej biblioteki.

Zestaw banerów do wyboru, zawierających odpowiedni kod html, prosimy pobrać z własnego katalogu OPAC (klik w ikonę Pomoc  i wybrać Banery do zamieszczenia na stronie WWW) lub stąd pobrać, a następnie wkleić na stronę WWW biblioteki, np. https://demo.sowa.pl/sowacgi.php?KatID=0&typ=help&p=banners

Jednocześnie przypominamy o alternatywnej możliwości zamieszczenia na stronie WWW biblioteki widgetu umożliwiającego szybkie wyszukiwanie zbiorów w katalogu internetowym biblioteki, np http://www.pbp.sieradz.pl/ lub http://bpsuwalki.pl/

Generowanie własnego formularza wyszukiwawczego jest możliwe z własnego katalogu OPAC (klik w ikonę Pomoc  i wybrać Generowanie formularza wyszukiwawczego).


Zapraszamy do indywidualnych konsultacji, w trakcie których pomożemy wybrać właściwą metodę udostępnienia katalogu na stronie WWW, dobrać ikonkę katalogu itp.

Kategorie
Porady System Sowa

Przydatne drobiazgi w systemach SOWA

Zamówienia międzybiblioteczne, propozycje zakupów zbiorów dla biblioteki oraz szybkie menu kontekstowe upraszczające tworzenie kolekcji „Nowości”, to niektóre z ostatnich zmian w systemie bibliotecznym SOWA2/MARC21 oraz SowaSQL.

„Złóż zamówienie międzybiblioteczne”

Szybkie złożenie zamówienia międzybibliotecznego jest możliwe po zalogowaniu się użytkownika w katalogu internetowym biblioteki. Sporządzenie kwerendy internetowej polega na wypełnieniu i wysłaniu formularza zawierającego opis przedmiotu zamówienia oraz uwag, dostępnego w zakładce „Zamówienia” w katalogu OPAC.

Zlecenie jest automatycznie kierowane do programu katalogowania i w dalszej kolejności powinno zostać rozpatrzone przez personel biblioteki (wkrótce udostępnimy instrukcję ze szczegółowym opisem funkcjonalnym zamówienia międzybibliotecznego).

„Zaproponuj zakup bibliotekarzowi”

Propozycje zakupu zbiorów bibliotecznych są realizowane podobnie jak zamówienia międzybiblioteczne. Zalogowany użytkownik w katalogu internetowym biblioteki, ma do dyspozycji formularz dostępny w zakładce „Zamówienia” zawierający pola: Autor proponowanej pozycji; Tytuł proponowanej pozycji; Wydawca, rok wydania; Uwagi.

Wypełnienie pól oraz wysłanie propozycji zakupu w katalogu OPAC, powoduje automatyczne skierowanie zapytania do programu katalogującego i może być dalej procedowane przez bibliotekarza (wkrótce udostępnimy instrukcję ze szczegółowym opisem funkcjonalnym propozycji zakupu bibliotekarzowi).

Ekspresem do „Nowości” – menu kontekstowe

Sprawne opracowanie kolekcji „Nowości” może mieć ważny wpływ na wypożyczanie zbiorów w bibliotece, dzięki rekomendacji zbiorów, których opisy są w ten sposób wyróżniane w katalogu internetowym biblioteki. Tworzenie „Nowości” (dotychczas stosowana instrukcja) zostało znacznie uproszczone w systemie bibliotecznym SOWA, który został wzbogacony o nową funkcję w programie katalogującym – menu kontekstowe, wywoływane prawym przyciskiem myszy po kliknięciu w klatkę opisu bibliograficznego.

Wskazane menu zawiera funkcje dostępne w menu Operacja, tj. Dodaj do kolekcji „Nowości” i Usuń z kolekcji „Nowości” oraz działania dostępne w trakcie dwukliku myszą w rekord: Dodaj do kolekcji lokalnej i Usuń z kolekcji lokalnej, a także Otwórz rekord i Usuń rekord wywoływane z menu Rekord.

Dodanie do menu kontekstowego powyższych funkcji może znacząco skrócić proces budowania kolekcji w systemie bibliotecznym, dlatego zachęcając do korzystania z nowych możliwości, prosimy o tworzenie kolekcji „Nowości” i jej częstą meliorację.

Przypomnieć warto również ubiegłoroczną (sierpień 2015) funkcję w systemie bibliotecznym pozwalającą na dokonanie operacji wypożyczenie na dziś oraz wypożyczenie i zwrot, które są dostępne w programie obsługi wypożyczalni po kliknięciu w Wypożycz prawym kliknięciem myszy.

Kategorie
Porady System Sowa

Wyszukiwanie w katalogu ze strony biblioteki

Szybkie i skuteczne przekazanie informacji o zbiorach jest podstawą funkcjonowania biblioteki w XXI w. Aby umożliwić to zadanie użytkownikom bibliotek, proponujemy zastosowanie uproszczonego formularza wyszukiwawczego (tzw. widgetu), który pozwoli natychmiast dotrzeć do informacji o zasobach bezpośrednio ze strony WWW biblioteki (nie wchodząc do katalogu OPAC).

Pobranie i wykorzystanie kodu automatycznie generującego formularz wyszukiwawczy jest dostępne dla każdego użytkownika systemu bibliotecznego SowaSQL.  Biblioteki, które chcą udostępnić na stronie biblioteki okienko wyszukiwawcze w formie widgetu, przekierowujące czytelnika do strony z wynikami wyszukiwania w katalogu on-line, proszone są o wykonanie następujących czynności: 

1. Kliknięcie w ikonkę Pomoc (zob.) w katalogu OPAC oraz wybranie tematu: Generowanie formularza wyszukiwawczego (zob.)

2. Skopiowanie gotowego kodu HTML w zależności od wybranego wariantu (z ramką lub bez)

3. Wklejenie pobranego kodu w wybrane miejsce na stronie WWW biblioteki Możliwe jest wstawienie kodu formularza w ramce strony WWW, tzw. okienku (adres dla IFRAME). W tym celu podaje się tylko adres URL do strony, która automatycznie generuje odpowiedni formularz wyszukiwawczy. Aby dostosować wygląd formularza do strony WWW wystarczy uzupełnić jego adres o parametr &css poprzez wskazanie na właściwy plik ze stylami CSS. 

Zachęcamy do wykorzystania formularza wyszukiwawczego na stronie WWW biblioteki jako interesującej alternatywy linku do katalogu OPAC. 

Przykłady zastosowania widgetu z wyszukiwaniem na stronach bibliotek:

https://www.wbp.poznan.pl/
https://biblioteka.pwsz.nysa.pl/
https://ursynoteka.pl/

Kategorie
Porady System Sowa

W kierunku mobilności. Nowe katalogi OPAC systemów SOWA

Nowy katalog OPAC został wzbogacony o nowatorskie usługi, dzięki którym komunikacja między biblioteką a użytkownikami staje się coraz bardziej transparenta. Prócz wdrożenia specjalistycznych narzędzi programistycznych, których zadaniem jest utrzymanie kompatybilności stron katalogów z szybko rozwijającymi się przeglądarkami internetowymi, postępuje rozwój funkcji społecznościowych, które wraz z technologiami mobilnymi stały się fundamentem idei Web2.0. Rosnąca liczba użytkowników urządzeń przenośnych wymusza konkretne działania związane z użytecznością katalogów bibliotecznych. Ich efektem jest możliwość personalizacji i optymalizacji aplikacji internetowych oraz stosowanie technologii nieznanych dotąd w bibliotekach, a powszechnie wykorzystywanych przez współczesnego konsumenta informacji.

Estetyka przede wszystkim…

Sposób prezentowania informacji o zbiorach w katalogu on-line jest ważną cechą wizerunkową biblioteki, a ciekawie „obudowany” opis bibliograficzny ma potencjał przyciągnięcia uwagi czytelników. Dlatego unowocześniono szereg drobiazgów, z których najistotniejszym jest „widoczny” panel odsyłający do szerszych informacji o dokumencie, tj. recenzja, inne wydania, QR kod. Wbudowano również stronę zawierającą informację o korzystaniu z ciasteczek (HTTP Cookie). Jest ona nie tylko kolorystycznie dopasowana do motywu graficznego katalogu, ale też zawiera istotne informacje na temat ciasteczek i sposobu zarządzania nimi przez użytkownika.

Kody QR i kody kreskowe

Prezentowanie kodu QR dla udostępnionego dokumentu w katalogu bibliotecznym jest w Polsce absolutnie nowatorskim rozwiązaniem, stosowanym jednak w bibliotekach w Stanach Zjednoczonych. Nowa wersja katalogu on-line systemu SOWA pozwala pobrać kod QR z każdego „rekordu” w systemie bibliotecznym i wykorzystać go w dowolnym celu, np. wydrukowania w formie nalepki na książce, ulotce informacyjnej, infografice itp. Temat ten wymaga szerszego omówienia i niebawem zostanie bardziej szczegółowo omówiony. W katalogu, tuż obok kodu została zawarta informacja czym jest znak QR (Quick Response) oraz jak można go odczytać. Zob. www.wadowice-wbp.sowa.pl/

Funkcją, która z pewnością zostanie doceniona przez użytkowników smartfonów korzystających z internetowego „Konta czytelnika”, jest dodanie numeru karty bibliotecznej do generowanego obrazka z kodem kreskowym. Kod użytkownika można pobrać bezpośrednio z katalogu OPAC po zalogowaniu się i zapisać w telefonie komórkowym lub tablecie, a następnie użyć w celu identyfikacji w bibliotece lub w automatach samoobsługowych. Pod kodem został dodatkowo dodany numer czytelnika na wypadek pojawienia się trudności w jego odczytaniu.

fot. flickr.com/herzogbr/  (CC BY-NC-SA 2.0) 

Katalogi coraz bardziej „nasze”

Personalizacja „Konta czytelnika” w katalogu OPAC stała się faktem. Wprawdzie użytkownicy nie mają jeszcze możliwości dopasowania kolorystyki tła ekranu do nastroju, ale zyskali możliwość samodzielnego wgrania do systemu swojego zdjęcia, które będzie widoczne po zalogowaniu się w katalogu, a niebawem też w module wypożyczeń. Możliwość samodzielnego dokonywania wyboru subskrybowanych powiadomień, to kolejna funkcjonalność systemu, dzięki której użytkownik może decydować o włączeniu lub wyłączeniu e-mailowych monitów, tj. przypomnienie o nieodebranych rezerwacjach, upływającym terminie zamówienia lub zwrotu, itp.

Udogodnienia dla słuchających

Wraz z włączeniem do katalogów Wolnych Lektur pojawiła się możliwość odtwarzania audiobooków, które stanowią pokaźny fragment cyfrowych zasobów. Wśród udostępnionych słuchowisk znajdują się dzieła posiadające strukturę wielu rozdziałów, prezentowanych jako osobne pliki dźwiękowe. Obecna wersja katalogu OPAC umożliwia odtwarzanie playlisty danego dzieła, bez konieczności uruchamiania pojedynczych plików. Poprawiono też odsłuchiwanie plików w formacie ogg.