Kategorie
Porady

Kolekcje tematyczne w SowaSQL – sposób na wzbogacenie OPAC

Kolekcja tematyczna to zbiór rekordów bibliograficznych, wybranych przez bibliotekarza w module katalogowania systemu SowaSQL. Przygotowaną kolekcję program biblioteczny automatycznie opublikuje w katalogu on-line biblioteki. Kolekcja może zawierać opisy dokumentów dotyczących konkretnej problematyki, dziedziny wiedzy, wydarzenia lub formy, rodzaju czy gatunku literackiego. Możliwe jest utworzenie wielu kolekcji tematycznych w OPAC; każda z nich może zawierać dowolną liczbę opisów dokumentów.

Uznaniem czytelników cieszą się kolekcje tematyczne prezentujące dzieła nagrodzone w konkursach literackich, np.: Literacka nagroda Nobla, Literacka nagroda Nike, Paszporty Polityki, Międzynarodowa Nagroda Bookera, Nagroda Pulitzera, Nagroda Goncourtów, itp. (www.tarnow-mbp.sowa.pl) Interesujące są również kolekcje nawiązujące do akcji czytelniczych, np. Zakazane książki, Cała Polska Czyta Dzieciom, zachęcające do lektury przed seansem kinowym, np.: Zanim obejrzysz serial, przeczytaj książkę; kolekcje grupujące zbiory dla osób niedowidzących, np. Duże litery, Duży druk oraz rekordy dotyczące wykorzystania urządzeń elektronicznych: Czytaki, Czytniki e-booków, Kindle. Ciekawym pomysłem są kolekcje ukazujące, np. Zbiory regionalne lub Najstarsze zbiory, prasę biblioteczną: Czasopisma, E-prasa, czy też zbiory otrzymane od darczyńców: Dary, Kolekcja Jana Nowaka, itp.

Dzięki kolekcjom tematycznym biblioteka może zaprezentować w OPAC dokumenty na wybrany temat.

W katalogach on-line bibliotek publicznych wykorzystujących system SowaSQL Standard przydatne są kolekcje wskazujące na konkretne typy dokumentów tj. Audiobooki, E-booki, Filmy i seriale, Gry planszowe, Płyty gramofonowe lub rodzaje literackie tj. Powieści obyczajowe i romanse, Kryminały i thrillery, Reportaże i wywiady, itp. Biblioteki pracujące w systemie SowaSQL Premium, posiadające nawigację fasetową w OPAC, nie muszą tworzyć kolekcji obejmujących rodzaje zbiorów bibliotecznych lub gatunków literackich. Czytelnik odszuka odpowiednie opisy dokumentów zawężając kryteria wyszukiwawcze w fasetach lub wykorzysta ikonki rodzajowe pod oknem wyszukiwania w OPAC.

Domyślną kolekcją tematyczną w katalogach OPAC jest kolekcja Nowości, która jest często odwiedzana przez czytelników, zwłaszcza jeśli jest na bieżąco aktualizowana.

Biblioteki pedagogiczne, akademickie i specjalistyczne przedstawiają zbiory tematyczne związane z konkretnymi obszarami wiedzy, dziedzinami nauki i sztuki oraz dyscyplinami naukowymi czy aktywnością zawodową czytelników. Warto zajrzeć do katalogów wybranych bibliotek, np. Publicznej Biblioteki Pedagogicznej w Poznaniu lub Biblioteki PWSZ w Nysie.

Opracowanie kolekcji tematycznych dostępne jest dla systemów SowaSQL w wersjach Standard oraz Premium. Wymaga dodania uprawnień na koncie bibliotekarza przez administratora systemu.

Bibliotekarzy zainteresowanych instruktażem nt. tworzenia kolekcji tematycznych w systemach SowaSQL prosimy o kontakt. Prosimy też, aby istniejące kolekcje często aktualizować, dodawać nowe, a stare kasować.

Kategorie
Porady

Praca zdalna bibliotekarzy

Podpowiadamy tematy prac, które mogą być wykonywane w domu, na stanowisku komputerowym z dostępem do internetu i zainstalowanym oprogramowaniem klienta systemu bibliotecznego SowaSQL.

Klienta systemu SowaSQL pobieramy ze strony https://www.sokrates.pl/biblioteka/

pixabay.com

Opracowanie zbiorów bibliotecznych

  • wprowadzanie nowych rekordów z autopsji lub z wykorzystaniem funkcji pobierania gotowych opisów bibliograficznych (np. z portalu w.bibliotece.pl, z Biblioteki Narodowej). Prace mogą dotyczyć nowych „zakupów”, uzupełnień luk w katalogu własnym lub filii
  • korygowanie i podmiana rekordów opracowanych według starych zasad katalogowania (można wykorzystać operację WKLEJ w otwartym rekordzie)
  • uzupełnianie danych inwentarzowych „Zasobów” filii bibliotecznych
  • dodawanie miniatur okładek i recenzji do rekordów (w polu 940)
  • weryfikacja poprawności podziału typów rekordów (widoczna w zestawieniach typu „Struktura”: zbiorów wypożyczeń, ubytków)
  • tworzenie i weryfikacja kolekcji Nowości i kolekcji tematycznych
  • globalne uzupełnianie deskryptorów
  • zmiana haseł JHP BN w tworzonych kolekcjach, obejmująca uzupełnianie deskryptorów (zgodnie z nowymi przepisami katalogowania) z jednoczesną modyfikacją treści pól i wskaźników w rekordach MARC 21, m.in. rozwijanie istniejących skrótów w opisach
  • łączenie haseł wzorcowych (z wykorzystaniem operacji Obsługa haseł wzorcowych).

Zobacz też: Katalogowanie w czasach zarazy i OPAC w czasach zarazy
Instrukcja: Kolekcje „nowości” i tematyczne – wsparcie.sowasql.pl
Przepisy katalogowania BN

Przygotowanie do skontrum

  • podsumowanie skontrum. Wnioski z zestawienia o tej nazwie mogą posłużyć do zaplanowania kolejnych etapów i rozdzielnia zadań (Zestawienie -> Wydruki Skontrum)
  • tworzenie wykazu stałych ubytków w programie Skontrum (Obsługa Inwentaryzacji). Prace polegają na wprowadzeniu samych numerów inwentarzowych lub zakresów numerów i dotyczą egzemplarzy ubytkowanych „ręcznie” – wykreślonych najczęściej „na czerwono” w tradycyjnych księgach inwentarzowych
  • weryfikacja kompletności katalogu. Wykonanie zestawienia „Luki w numerach inwentarzowych” (program Katalogowania – ikonka Bombki).

UWAGA: Prace mogą być prowadzone równolegle przez kilku pracowników i obejmować np. wprowadzanie i kontrolę numerów od najniższego do najwyższego oraz od najwyższego do najniższego. Niezbędny do tych działań może być dostęp do tradycyjnych ksiąg inwentarzowych, czy rejestru ubytków.

Porządki w portalu w.bibliotece.pl

  • aktualizacja profilu biblioteki. Prace mogą obejmować aktualizację i weryfikację danych kontaktowych bibliotek i placówek, korektę godzin otwarcia, uzupełnienie informacji na blogu i w galerii, resetowanie nieaktualnych zaproszeń na wydarzenia, itd.
  • dodawanie recenzji do książek
    – można użyć profilu prywatnego lub biblioteki.

UWAGA: Wymagane logowanie na profil biblioteki. Jeśli nie pamiętamy hasła logowania do portalu, proszę wygenerować nowe; jeśli nie znamy identyfikatora – prosimy o kontakt. Istnieje możliwość przeprowadzenia szkolenia on-line.

Kategorie
Porady

OPAC w czasach zarazy

Zamknięcie biblioteki dla czytelników nie musi wiązać się ze spadkiem aktywności w OPAC. Katalog, prócz informacji o zbiorach dostępnych w bibliotece, przedstawia metadane zasobów posiadających formę elektroniczną.

Podpowiadamy jak wykorzystać możliwości OPAC systemu bibliotecznego SowaSQL w czasie przerwy w udostępnianiu książek:

  • kolekcja „Nowości”

Zazwyczaj zawiera informacje o nowych książkach w bibliotece. Gdy biblioteka jest zamknięta, do kolekcji „Nowości” warto dodać rekordy e-booków i audiobooków, których metadane zostały zintegrowane z OPAC systemów Sowa. Mogą to być Wolne Lektury, których zasoby stały się ważnym źródłem tekstów lektur dla uczniów pracujących w domu, lub subskrybowane zbiory: IBUK Libra, NASBI i Legimi. Liczba udostępnionych e-booków w OPAC powinna być rozsądna, a zasób aktualizowany.

  • kolekcje tematyczne

Można stworzyć wiele rodzajów kolekcji w OPAC, zarówno dla książek jak i zbiorów elektronicznych, odpowiednio je pogrupować i nimi zarządzać. Kolekcje tematyczne prezentują zapowiedzi wydawnicze, audiobooki, zbiory regionalne, opracowania metodyczne lub urządzenia elektroniczne, tj. czytniki ebooków, czytaki.

Katalog Publicznej Biblioteki Pedagogicznej w Poznaniu – https://katalogi.pbp.poznan.pl/
  • bibliografie regionalne

Stanowią część ogólnopolskiego systemu bibliografii regionalnych i pełnią funkcję uzupełniającą w odniesieniu do narodowych wykazów publikacji. Zawierają opisy z adnotacjami wydawnictw związanych z poszczególnymi województwami, powiatami lub regionami geograficzno-historycznymi.

Warto korzystać z wojewódzkich systemów bibliograficznych, tj. Bibliografia Małopolski, Bibliografia Podkarpacia, Bibliografia Regionalna Wielkopolski, System Bibliografii Regionalnej Województwa Łódzkiego, itd. Bibliografie gromadzą i porządkują piśmiennicze dziedzictwo lokalnej społeczności małych ojczyzn oraz są interesującą alternatywą do kwerend w google.com


Więcej o ebookch w systemach Sowa:

„Wolne Lektury” w katalogach SOWY

E-booki w katalogu bibliotecznym

NASBI w katalogu biblioteki

Legimi w katalogach bibliotek SOWA

E-booki w katalogach SowaSQL

Przeczytaj też:

Kategorie
System Sowa

Ranking i nowoczesna eksploracja w SowaSQL Standard

Katalogi internetowe bibliotek wykorzystujących system biblioteczny SowaSQL Standard zostały wzbogacone o wybrane funkcjonalności systemu SowaSQL Premium. Są to: unowocześnienie strony głównej OPAC dzięki prezentacji najczęściej wypożyczanych książek w bibliotece, uruchomienie dynamicznych podpowiedzi w wyszukiwaniu zaawansowanym (autouzupełnianie list rozwijanych) oraz zupełne novum – modernizacja okna przeglądania indeksów.

Ranking najpopularniejszych zbiorów bibliotecznych przedstawia wybrane tytuły (w formie hiperlinków) w trzech kolumnach zawierających wykaz pięciu najpoczytniejszych dzieł. Kolekcje prezentujące opisy książek („ogółem”, „ostatnie 12 miesięcy”, „ostatnich 30 dni”) stanowią uzupełnienie kolekcji „Nowości” i podnoszą konkurencję katalogu dzięki zachęcaniu czytelników do zainteresowania się tytułami wybieranymi przez innych użytkowników biblioteki.

Ranking w katalogu SowaSQL Standard

Ważną zmianą jest włączenie w wyszukiwaniu zaawansowanym OPAC mechanizmów usprawniających wyszukiwanie: podpowiedzi w formularzu wyszukiwania oraz podświetlanie wyników w wyszukiwaniu. Dzięki temu wyszukiwanie w OPAC jest intuicyjne i przynosi efekty. Użytkownik nie musi bowiem pamiętać jaki tytuł ma poszukiwana książka. Wystarczy, że wpisze w formularzu poszukiwane słowo, a OPAC mu podpowie resztę. 

Eksploracja katalogu SowaSQL Standard

Zmodernizowano okno przeglądania indeksu w wyszukiwaniu zaawansowanym (hasła występują w tej samej kolejności jak w kliencie systemu i zawierają takie same odnośniki). Ulepszono skalowanie miniatur okładek, które po kliknięciu powiększają się do 95% obszaru widocznego okna przeglądarki (wcześniej było 70%). Nowy mechanizm w OPAC znacząco też przyspiesza wyszukiwanie w kartotekach i katalogu.

Eksploracja katalogu SowaSQL Standard

Niebawem kolejne aktualizacje w systemach SowaSQL.

Kategorie
Porady System Sowa

Czytniki e-booków w systemie Sowa

Biblioteki oferujące usługi związane z wypożyczaniem czytników e-booków, tabletów oraz odtwarzaczy cyfrowych książek mówionych (Czytak) uzyskały możliwość wprowadzenia informacji o posiadanych urządzeniach do systemu bibliotecznego SOWA. Dzięki temu rozwiązaniu, system rejestruje wypożyczenia, zwroty i prolongaty urządzeń elektronicznych oraz tworzy odpowiednie zestawienia statystyczne dotyczące udostępnień. Informacje o czytnikach e-booków i innych mobilnych urządzeniach są wyszukiwane w systemie i prezentowane w OPAC za pomocą dedykowanych kolekcji tematycznych.

Na życzenie biblioteki istnieje możliwość zdefiniowania różnych „inwentarzy” dla urządzeń w systemie SOWA, np. w celu uzyskania odrębnych zestawień statystycznych w sytuacji, gdy biblioteka posiada kilka filii posiadających zestawy urządzeń do wypożyczenia. Wybranie właściwego inwentarza (nieksiążkowego) jest ważne, gdyż na jego podstawie można określić agendę, w której urządzenie będzie udostępniane.

Systemy biblioteczne SowaSQL Standard i SowaSQL Premium mają już zaimplementowaną nową funkcjonalność, przy czym włączana jest na życzenie biblioteki. Szczegółowe informacje nt. wprowadzania, udostępniania i prezentowania informacji o czytnikach e-booków są dostępne w formie instrukcji w portalu wsparcie.sowasql.pl.

Kategorie
System Sowa

Prostota jest szczytem wysublimowania

Full title: Portrait of a Lady Artist: Workshop of Rogier van der Weyden Date made: about 1460 Source: http://www.nationalgalleryimages.co.uk/ Contact: picture.library@nationalgallery.co.uk Copyright © The National Gallery, London

Biblioteki pracujące z systemem bibliotecznym SowaSQL Standard (wcześniej był to system Sowa2/MARC21) otrzymały nowoczesny, mobilny OPAC. W internetowym katalogu zmieniło się niemal wszystko. Panel wyszukiwawczy stanowiący dotychczas zasadniczą część katalogu WWW został zupełnie zmodernizowany. Zrezygnowano z trzech formularzy umożliwiających tworzenie zaawansowanych kwerend w indeksach, a także z mechanizmów opartych o algebrę Boole’a i co ważne: zaimplementowano wyszukiwanie zgodne z nowym silnikiem bazy danych.

Nowy OPAC wyróżnia kilka istotnych funkcji:

  • wyszukiwanie proste dla SowaSQL Standard

Nowa, czwarta edycja OPAC oferuje prowadzenie poszukiwań w jednym polu (tzw. wyszukiwanie proste), pozwalającym na wyszukiwanie informacji o zbiorach we wszystkich strefach opisu bibliograficznego. Jeśli wynik poszukiwań będzie pozytywny, to system wskaże opisy dokumentów zawierające poszukiwane słowa, które występują zarówno w opisie tytułu, twórcy czy w grupie tematów. Ponadto system umożliwi filtrowanie wyników wyszukiwania za pomocą dat wydania dokumentów. Wystarczy, że klikniemy w opcję „Zmień” usytuowaną nad polem wyszukiwawczym.

Mechanizmy te funkcjonują nie tylko w wyszukiwaniu prostym, ale też w wyszukiwaniu opartym o indeksy. Wyszukiwanie proste możemy też łatwo zmienić na zaawansowane klikając w odpowiednią opcję znajdującą się pod oknem wyszukiwawczym.

  • propozycje bibliotekarzy czyli kolekcje tematyczne

Nowa wersja OPAC pozwala na dynamiczne tworzenie kolekcji tematycznych. W tym celu, w menu katalogu pojawiła się opcja „Kolekcje”, której kliknięcie przełączy wyszukiwarkę w tryb wyboru kolekcji. Prezentowane tam kolekcje to dane bibliograficzne „nowości” oraz „zapowiedzi” bibliotecznych. „Zapowiedzi” to opisy książek, którym nie dodano pól zasobów i które jeszcze nie trafiły do wypożyczalni.

  • prezentacja „nowości” bibliotecznych

Rutynowe zachowania użytkowników OPAC wskazują nie tylko na korzystanie z narzędzi wyszukiwawczych. Wybór książek bywa często spontaniczny a przyczyną decyzji dotyczącej wypożyczenia może być eksponowany opis dokumentu w katalogu. Obserwacja tych tendencji wpłynęła na formułę samego OPAC i pozwoliła opracować nowy panel na stronie głównej wyszukiwarki. Służy on do prezentacji pięciu propozycji czytelniczych pochodzących z kolekcji „Nowości”. Prezentowane w ten sposób okładki książek mają na celu zachęcenie użytkownika biblioteki do wypożyczenia lub dalszej eksploracji książek z grupy „nowości”. Dlatego też na końcu panelu z nowościami znajduje się aktywny przycisk (…) odsyłający do kompletnej kolekcji zawierającej informacje o nowościach. Warto zauważyć, że opisy nie posiadające okładek mają „okładkę zastępczą”, która nie zdradza formy zawartości dokumentu.

  • prosto, szybko i bezpiecznie

Architektura OPAC systemów Sowa ewoluuje w kierunku mobilności. Zmienił się sposób prezentacji opisów bibliograficznych książek i ebooków, dodano bowiem możliwość wyświetlenia streszczenia bez otwierania strony rekordu. Dla opisów książek usprawniono sposób prezentacji informacji o dostępności dokumentów. To ważny krok dla korzystających z OPAC na smartfonach. Wystarczy, że poszukiwany przez użytkownika opis dokumentu występuje w trzech placówkach, a lista placówek będzie rozwinięta. Jeśli lista dostępności zbiorów będzie „zwinięta”, to system wygeneruje informację o liczbie placówek, w których znajduje się dokument. Opisy ebooków również przeszły metamorfozę i obecnie prezentują się w „skróconej” formie. Zmieniono kolorystykę dostępności ikon IBUK Libry i Wolnych Lektur dzięki czemu są teraz bardziej czytelne.

Nową wersję OPAC cechuje intuicyjność i prostota, ale też szybsze działanie i bezpieczeństwo. Wyeliminowano drobne błędy mogące opóźniać funkcjonowanie aplikacji i dokonano zmian na koncie użytkownika. Ponadto wszystkie katalogi systemów SowaSQL w usłudze hostingu mają gwarantowany darmowy certyfikat SSL. Opisy książek w zakładce „Oczekujące” zostały w pierwszej kolejności posortowane według miejsca w kolejce oczekujących, a dopiero w drugiej – według daty wypożyczeń. Dokumenty posiadające status „do odbioru” są natomiast prezentowane jako „pierwsze na liście”.

To nie koniec innowacji OPAC w systemach SowaSQL Standard. Niebawem kolejne aktualizacje. Każdy użytkownik może mieć jednak wpływ na przyszłość katalogów WWW. Wystarczy zalogować się i wziąć udział w dyskusji – wsparcie.sowasql.pl
Kategorie
System Sowa

Nowy OPAC – zaprojektowany z myślą o przyszłości

Public Domain, Michelangelo https://en.wikipedia.org/

W ostatnim dziesięcioleciu katalogi biblioteczne systemów Sowa znacząco ewoluowały. Zmieniły się sposoby prezentowania informacji o zbiorach bibliotecznych. Pojawiły się miniatury okładek wzbogacające opisy bibliograficzne oraz funkcje społecznościowe, tj. oceny i recenzje książek oraz koszyki na rekordy usprawniające końcowe czynności przed rezerwacją zbiorów. Internetowe katalogi przestały być wyłącznie wyszukiwarkami i stały się „oknem” bibliotek, przez które można dostrzec nowości czytelnicze, zapisać się samodzielnie do biblioteki oraz zgłosić bibliotekarzowi propozycje zakupu książki czy złożyć zamówienie międzybiblioteczne. Rozwojowi tych funkcjonalności towarzyszyło upraszczanie samych wyszukiwarek, które wzorem Google.com, oferują dziś precyzyjne i dynamiczne dotarcie do poszukiwanego dokumentu.

Przejrzyście, elastycznie, responsywnie

Katalog biblioteczny w dobie informacji cyfrowej musi podlegać ciągłym przeobrażeniom. Szczególnie w zakresie architektury informacji, a więc organizacji treści, jej nazewnictwa oraz nawigacji i wyszukiwania. Ma to wpływ na jego użyteczność. Technologie projektowania stron WWW w XXI w. pozwalają na tworzenie witryn, których zawartość, układ i wygląd treści dostosowują się automatycznie do ekranów wszystkich urządzeń, na których są prezentowane. Założenia te zostały z powodzeniem wykorzystane w czwartej wersji katalogu OPAC (v.4.00 i kolejne poprawki oraz mniejsze aktualizacje) systemów SowaSQL.

Użytkownicy korzystający z katalogu biblioteki na smartfonach docenią przede wszystkim intuicyjną nawigację i przejrzystą szatę graficzną, którą wyraża nowoczesny układ nagłówka i menu (zwane hamburgerowym lub kanapkowymdopasowujące się do różnych rodzajów ekranów urządzeń mobilnych. W ślad za tym idą kolejne usprawnienia tj. ukrywany panel filtrów (faset) oraz menu wyboru katalogu zmieniające się automatycznie w kafelki na wyświetlaczach telefonów komórkowych. Zmodernizowano i ujednolicono styl oraz działanie wszystkich formularzy: logowania i generowania nowego hasła użytkownika, samodzielnego rejestrowania użytkownika w bibliotece, składania propozycji zakupu czy zamówień międzybibliotecznych. Wykonane w technologii HTML5 formularze są odpowiednio duże i czytelnie opisane. Ponadto w formularzach wypełnianych bez logowania użytkownika zastosowano nowe mechanizmy zabezpieczeń (reCaptcha), które chronią przed internetowymi robotami. Korzystanie na smartfonach i tabletach z usług dostępnych w katalogu stało się tym samym wygodne i niezobowiązujące.

Użytkownik zalogowany do OPAC na smartfonie ma do dyspozycji bardziej funkcjonalne konto, a w nim przebudowane sekcje informacji o dostępności. Nowością jest zmiana dotychczasowego układu menu, które obecnie zawiera zgrupowane informacje o dokumentach wobec których użytkownik biblioteki ma zobowiązania. Listy prezentujące wypożyczenia oraz ich historie zostały ujednolicone. Mają taki sam styl w jakim prezentowane są wyniki wyszukiwania. Przebudowany został także panel zmiany hasła. Nowy wygląd i rozkład informacji powinien znacząco poprawić korzystanie z konta i jego nawigację.

Wśród nowości jest też prezentacja miniatury okładki przy opisie bibliograficznym pochodzącym z portalu w.bibliotece.pl To ważna zmiana, gdyż w sytuacji braku lokalnej okładki przy rekordzie, metadane opisowe dokumentu zostaną wzbogacone okładką z portalu. Uproszczenie i ujednolicenie prezentacji informacji bibliograficznych zmierza stopniowo w kierunku wytycznych dotyczących dostępności serwisów internetowych dla osób niepełnosprawnych, o których mowa w zasadach WCAG 2.0.

Wzorem sklepów internetowych dotychczasowy schowek został zastąpiony koszykiem. Koszyk ma też większą funkcjonalność niż schowek, bo pozwala „przetrwać” kolejne wizyty na stronie WWW. Przeglądarka bowiem zapamiętuje jego zawartość i pozwala na jej przejrzenie na smartfonie. Wystarczy żeby była powiązana między komputerem a smartfonem. W przyszłości funkcjonalność koszyka będzie się zwiększać; zostaną dodane mechanizmy filtrowania, błyskawicznej realizacji operacji i większej współpracy z przeglądarką WWW.

Istotną zmianą nowej wersji OPAC systemu Sowa jest zmiana nazw operacji związanych z dokonywaniem wypożyczeń i zamówień dokumentów. Zdecydowano zrezygnować z dotychczasowych terminów, które funkcjonowały przez lata jako „zamawianie” i „rezerwacja”. W zamian pojawiły się nazwy przyjazne i bardziej zrozumiałe. Jeśli książka jest dostępna w bibliotece i można ją natychmiast wypożyczyć, to użytkownik ma do dyspozycji ikonkę w kolorze zielonym zawierającym hasło „wypożycz”. Natomiast jeśli książka została wypożyczona i jest niedostępna w bibliotece, to użytkownik może skorzystać z ikonki w kolorze pomarańczowym zawierającej hasło „zapisz się”. Ikono towarzyszą również opisy dostępności egzemplarzy.

Wart odnotowania jest też nowy sposób prezentowania nowości czytelniczych na stronie głównej wyszukiwarki, który przedstawia 5 najnowszych okładek pochodzących z kolekcji „Nowości”. Kompletną kolekcję „Nowości” można otworzyć, klikając w przycisk „Zobacz wszystkie nowości”, który jest zlokalizowany w prawej części panelu. Wprowadzono także nowy, dynamiczny sposób zarządzania kolekcjami tematycznymi. W lewej, górnej części menu katalogu widoczne są „Kolekcje”, których kliknięcie powoduje przełączenie wyszukiwarki w tryb wyboru kolekcji. Lista „Kolekcji” posiada dwie odrębne funkcje „Nowości” i „Zapowiedzi”. „Nowości” w menu „Kolekcje” dotyczą tych informacji o dokumentach, dla których uwzględniono już pola egzemplarzy. „Zapowiedzi” natomiast dotyczą tych informacji o zbiorach, dla których nie dodano jeszcze żadnych egzemplarzy.

Katalog biblioteczny, który dziś jest rozumiany wyłącznie w kontekście internetowej bazy elektronicznej, nie jest już autonomicznym komponentem świata bibliotecznego. Jest fragmentem informacyjnej rzeczywistości, która podlega wielu przeobrażeniom. Czekamy zatem na kolejne interesujące zmiany…
Kategorie
System Sowa

Kompeksowo i elastycznie – katalog OPAC systemu SowaSQL

Biblioteki użytkujące system biblioteczny SowaSQL od kilku miesięcy mają możliwość prezentowania informacji o zasobach biblioteki w nowym katalogu OPAC, który dynamicznie dopasowuje się do wielkości ekranu i jest wzbogacony o nawigację fasetową.

Zmian technicznych w katalogu OPAC jest sporo. W większości są one jednak „niewidoczne”, ale ich istnienie doceni każdy użytkownik korzystający z katalogu biblioteki na smartfonie lub tablecie. Internetowe katalogi biblioteczne zostały przeprojektowane bowiem tak, aby ich układ i wygląd mógł się automatycznie dostosować do rozmiaru okna przeglądarek, na których jest wyświetlany. Dzięki temu rozwiązaniu, strony katalogów mogą być prezentowane zarówno na dużych ekranach monitorów, jak i na smartfonach.

Przebudowano też style prezentacji wyników wyszukiwania i informacji o rekordzie. Podkreślono ich wygląd i nadano większą klarowność odpowiednio grupując poszczególne strefy opisu formalnego i oddzielając je od haseł tematujących dokumenty. Usunięto zbędną pamięć podręczną (cache) wyników wyszukiwania, czego efektem stało się szybsze prezentowanie m.in. kolekcji „Nowości” w OPAC.

Modernizacja i uelastycznienie formularzy WWW w połączeniu z likwidacją zbędnych elementów utrudniających szybkie działanie katalogów on-line to proces, który będzie nieustannie postępował wraz ze zmianami technologicznymi internetowych stron i aplikacji. Zmierza on w kierunku rozwoju katalogów nowej generacji, których zwiastunem jest wyszukiwanie za pomocą faset.

Dotychczas stosowane w katalogach on-line wyszukiwanie taksonomiczne umożliwia dotarcie do wyniku za pomocą ograniczonych kryteriów. Korzystniej wobec tego przedstawia się wyszukiwanie za pomocą zestawów filtrów opracowanych na podstawie zawartości informacji bibliograficznych, tzw. klasyfikacja fasetowa, która poprzez większe możliwości ograniczania wyników wyszukiwania za pomocą kryteriów wyboru, daje większe możliwości wyszukania właściwego „hasła”; również dzięki intuicyjności stosowanego aparatu.

Model takiego wyszukiwania stosowany jest już w katalogach Bibliotece Narodowej oraz w Konsorcjum NUKAT, ale też w ogólnopolskim portalu społecznościowym http://w.bibliotece.pl Warto zaznaczyć, że nowy sposób filtrowania oparty o zdefiniowane grupy faset w katalogach OPAC systemu SowaSQL został przygotowany według wytycznych Biblioteki Narodowej. Wyjątkiem jest faseta „Nr Bibliografii Narodowej, która stała się zbędna w lokalnych katalogach. Dodano jednak filtry „Rodzaj zbiorów”, „Dostępność” oraz „Placówka”. W przypadku baz bibliograficznych, tj. Bibliografia Małopolski, zamiast powyższych faset dodano kryterium „Nazwa powiatu lub regionu”.

Pierwszą biblioteką, w której wdrożono nową wersję katalogu SowaSQL jest MBP w Olsztynie, będąca pionierem wśród bibliotek stosujących nowy model opracowania oparty o Deskryptory BN. W następnej kolejności nowy OPAC uruchomiono we wszystkich bibliotekach wykorzystujących system SowaSQL. 

Kategorie
Porady System Sowa

Przydatne drobiazgi w systemach SOWA

Zamówienia międzybiblioteczne, propozycje zakupów zbiorów dla biblioteki oraz szybkie menu kontekstowe upraszczające tworzenie kolekcji „Nowości”, to niektóre z ostatnich zmian w systemie bibliotecznym SOWA2/MARC21 oraz SowaSQL.

„Złóż zamówienie międzybiblioteczne”

Szybkie złożenie zamówienia międzybibliotecznego jest możliwe po zalogowaniu się użytkownika w katalogu internetowym biblioteki. Sporządzenie kwerendy internetowej polega na wypełnieniu i wysłaniu formularza zawierającego opis przedmiotu zamówienia oraz uwag, dostępnego w zakładce „Zamówienia” w katalogu OPAC.

Zlecenie jest automatycznie kierowane do programu katalogowania i w dalszej kolejności powinno zostać rozpatrzone przez personel biblioteki (wkrótce udostępnimy instrukcję ze szczegółowym opisem funkcjonalnym zamówienia międzybibliotecznego).

„Zaproponuj zakup bibliotekarzowi”

Propozycje zakupu zbiorów bibliotecznych są realizowane podobnie jak zamówienia międzybiblioteczne. Zalogowany użytkownik w katalogu internetowym biblioteki, ma do dyspozycji formularz dostępny w zakładce „Zamówienia” zawierający pola: Autor proponowanej pozycji; Tytuł proponowanej pozycji; Wydawca, rok wydania; Uwagi.

Wypełnienie pól oraz wysłanie propozycji zakupu w katalogu OPAC, powoduje automatyczne skierowanie zapytania do programu katalogującego i może być dalej procedowane przez bibliotekarza (wkrótce udostępnimy instrukcję ze szczegółowym opisem funkcjonalnym propozycji zakupu bibliotekarzowi).

Ekspresem do „Nowości” – menu kontekstowe

Sprawne opracowanie kolekcji „Nowości” może mieć ważny wpływ na wypożyczanie zbiorów w bibliotece, dzięki rekomendacji zbiorów, których opisy są w ten sposób wyróżniane w katalogu internetowym biblioteki. Tworzenie „Nowości” (dotychczas stosowana instrukcja) zostało znacznie uproszczone w systemie bibliotecznym SOWA, który został wzbogacony o nową funkcję w programie katalogującym – menu kontekstowe, wywoływane prawym przyciskiem myszy po kliknięciu w klatkę opisu bibliograficznego.

Wskazane menu zawiera funkcje dostępne w menu Operacja, tj. Dodaj do kolekcji „Nowości” i Usuń z kolekcji „Nowości” oraz działania dostępne w trakcie dwukliku myszą w rekord: Dodaj do kolekcji lokalnej i Usuń z kolekcji lokalnej, a także Otwórz rekord i Usuń rekord wywoływane z menu Rekord.

Dodanie do menu kontekstowego powyższych funkcji może znacząco skrócić proces budowania kolekcji w systemie bibliotecznym, dlatego zachęcając do korzystania z nowych możliwości, prosimy o tworzenie kolekcji „Nowości” i jej częstą meliorację.

Przypomnieć warto również ubiegłoroczną (sierpień 2015) funkcję w systemie bibliotecznym pozwalającą na dokonanie operacji wypożyczenie na dziś oraz wypożyczenie i zwrot, które są dostępne w programie obsługi wypożyczalni po kliknięciu w Wypożycz prawym kliknięciem myszy.

Kategorie
System Sowa

Społecznościowy OPAC i nowe możliwości systemu SOWA

Nowa odsłona katalogu on-line systemu SOWA2/MARC21 nastąpiła we wrześniu 2013 r. Moduł SOWA-WWW v.3.0 powstał po 11 miesiącach intensywnych prac informatycznych i jest pierwszym w Polsce bibliotecznym katalogiem internetowym wyposażonym zarówno w narzędzia społecznościowe, interfejs API służący do komunikacji sieciowej oraz semantyczne usługi sieci Web.

Nowy moduł SOWA-WWW, który jest zasadniczym komponentem systemu SOWA2/MARC21, zasiliły funkcje portalu e-usług bibliotecznych w.bibliotece.pl. Dla bibliotek użytkujących oprogramowanie SOWA2/MARC21, oznacza to tyle, że pełna aktualizacja katalogów on-line nastąpi automatycznie i nie będzie rodziła żadnych kosztów, o ile system biblioteczny działa w usłudze hostingu lub posiada instalację serwerową z ważną opieką serwisową. Istotna jest przy tym integracja katalogu bibliotecznego z portalem w.bibliotece.pl, który dostarczył katalogowi OPAC m.in. technologicznych nowinek ze świata Web 2.0.

Przy pobieżnym spojrzeniu na nowy katalog SOWY zmiany są niezauważalne, ale jest ich w istocie dużo, bo ponad 80. Prócz standardowych funkcji katalogu OPAC związanych z prezentacją informacji o zbiorach bibliotecznych w sieci WWW poprawiono dotychczasowe mechanizmy związane z przeszukiwaniem katalogu oraz prezentacją dostępności zbiorów (rezerwacje, zamówienia, obsługa zamówień międzybibliotecznych i zleceń zakupu). Zupełną nowością jest natomiast jeszcze większa integracja usług z portalem e-usług bibliotecznych w.bibliotece.pl

Do najistotniejszych cech OPACa v.3 należą:

1. integracja funkcji społecznościowych portalu w.bibliotece.pl

W katalogu OPAC prezentowane są oceny, recenzje i inne wydania poszukiwanej książki. Czytelnicy zyskali wobec tego możliwość napisania własnej recenzji i dodania jej z poziomu katalogu OPAC. Funkcjonalność umożliwiło powiązanie konta bibliotecznego z kontem w portalu w.bibliotece.pl, dzięki któremu można też łatwo oceniać przeczytane książki i globalnie dodawać miniatury okładek książek do rekordów.

2. trwałe odnośniki do rekordów i efektów wyszukiwania

Nazywane „permalinkami” są bardzo przydatne w świecie naukowym (cytowania, przypisy, bibliografia) oraz przy codziennym korzystaniu z katalogu. Permalink to specjalnie opracowany, niezmienny i bezpośredni adres URL kierujący do konkretnego adresu WWW. Z tej funkcjonalności w katalogu OPAC skorzystają wszyscy; umożliwia ona wygenerowanie formularza wyszukiwawczego do konkretnego zapytania, a następnie załączenia go na stronach WWW.

3. efektywne buforowanie kolekcji i okładek

Pamięć podręczna (tzw. cash) w katalogu OPAC jest rozwiązaniem, dzięki któremu nawet po 2 godzinach będzie można wejść na stronę prezentująca wyniki wyszukiwania. Daje to także możliwość ponownej zmiany utawień filtrów już po wykonaniu zapytania oraz ich użycie w zakładce „Nowości”, a zatem jeszcze większą wydajność katalogu internetowego biblioteki.

4. lokalny schowek na rekordy

Bez logowania, umożliwiający szybkie dodawanie znalezionych rekordów do schowka, z którego potem będzie można zamówić, zarezerwować, a także wydrukować czy wysyłać wybrane dokumenty.

5. wysyłanie informacji o konkretnym dokumencie

Niejednokrotnie zdarza się okazja, aby wysłać znajomemu link do książki, którą poszukiwał przez długi czas. Polecanie „rekordów” przyjaciołom bezpośrednio z katalogu OPAC za pomocą prostego formularza generowanego przez email jest więc rozwiązaniem, na które czekało wielu użytkowników bibliotek i samych bibliotekarzy. Teraz już jest to możliwe. Nie trzeba być zapisanym do biblioteki, nie trzeba logować się do systemu, ważne aby pokazać i polecić to, co biblioteka przygotowała w swojej ofercie czytelniczej. Internetowe „polecanie” posiada także zabezpieczenie przed spamem.

6. Intefejs API i nowoczesne usługi wyszukiwania

API umożliwia integrację różnych aplikacji internetowych z katalogiem on-line systemu SOWA. Dzięki wykorzystaniu protokołu SOWA API można m.in. swobodnie wymieniać dane w formacie JSON z portalu w.bibliotece.pl, a zatem automatycznie pobierać listę nowości bibliotecznych, zdalnie rejestrować czytelników oraz zamawiać i rezerwować zbiory z katalogu OPAC.

7. SOWAI-PMH i współpraca z bibliotekami cyfrowymi

Komunikacja pomiędzy repozytoriami i bibliotekami cyfrowymi oparta jest na protokole OAI-PMH, dzięki któremu pobierane i indeksowane są metadane ze zdalnych bibliotek cyfrowych. Bramka protokołu OAI-PMH to niezależny moduł serwerowy, który służy do selektywnego pobierania rekordów bibliograficznych z systemu bibliotecznego SOWA2SQL/MARC21. Dzięki temu modułowi biblioteki mogą udostępniać swoje dane przez protokół OAI-PMH w rozmaitych metawyszukiwarkach integrujących zasoby cyfrowe. Stawia to zbiory portalu w.bibliotece.pl obok takich dostawców danych jak Federacja Bibliotek Cyfrowych.

Lista nowości w katalogu OPAC nie jest jeszcze wyczerpana, w przyszłości bowiem planuje się kolejne usprawnienia dla czytelników, które już teraz są w fazie testowania.