Kategoria: Szkolenia
5 czerwca 2012 r. w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rzeszowie odbyło się szkolenie bibliotekarzy z bibliotek publicznych z województwa podkarpackiego, poświęcone opracowaniu zbiorów bibliotecznych w systemie SOWA2/MARC21.
Na spotkanie zorganizowane przez Dział Instrukcyjno-Metodyczny WiMBP w Rzeszowie oraz Konsorcjum Bibliotek „SOWA” przyjechało 24 bibliotekarzy z 12 powiatów woj. podkarpackiego: bieszczadzkiego, brzozowskiego, dębickiego, jarosławskiego, jasielskiego, leskiego, łańcuckiego, przeworskiego, ropczycko-sędziszowskiego, rzeszowskiego, stalowowolskiego i strzyżowskiego.
Seminarium szkoleniowe otworzyła Pani Barbara Chmura, Dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rzeszowie, która wraz z Panią Lucyną Kloczkowską, Kierownik Działu Instrukcyjno-Metodycznego oraz Ewą Lelek, wojewódzkim instruktorem ds. informacji uczestniczyły w prezentacji portalu usług bibliotecznych w.bibliotece.pl
Szkolenie rozpoczęto od przedstawienia ogólnych zasad sporządzania rekordów bibliograficznych, m.in. omówienia stref i elementów opisu bibliograficznego druków zwartych oraz stosowanych w ich obrębie znaków umownych. Część praktyczną wypełniły ćwiczenia z zakresu katalogowania wydawnictw jednotomowych z wykorzystaniem formularzy MARC wbudowanych do systemu SOWA2. Omówiono mechanizmy wyszukiwawcze protokołu z39.50 i sposoby pobierania gotowych opisów bibliograficznych z różnych katalogów w systemie SOWA.
Bibliotekarze wzięli także udział w dyskusji dotyczącej problemów, które mają użytkownicy formatu MARC21 w związku z upraszczaniem gramatyki haseł przedmiotowych, m.in. rezygnacją ze stosowania określników formalnych na rzecz wprowadzenia tematów wyrażających formę, rodzaj, gatunek, typ dokumentu.
Na koniec przedstawiono interesujące źródła bibliograficzne, które mogą stanowić pomoc przy opracowaniu zbiorów bibliotecznych w formacie MARC21. Wśród nich jest m.in. katalog WiMBP w Rzeszowie.
4 czerwca 2012 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Opolu odbyło się szkolenie dla bibliotekarzy z bibliotek publicznych województwa opolskiego, poświęcone opracowaniu zbiorów bibliotecznych w systemie SOWA2/MARC21.
Spotkanie rozpoczęto od prezentacji portalu e-usług bibliotecznych w.bibliotece.pl, do którego zostaną włączone również biblioteki w woj. opolskim. W prezentacji portalu oraz dyskusji panelowej wzięli udział dyrektorzy książnic: Piotr Polus, zastępca dyrektora WBP w Opolu, Elżbieta Kampa, dyrektor MBP w Opolu, dr Elżbieta Czerwińska, dyrektor Biblioteki Politechniki Opolskiej oraz instruktorzy z WBP i MBP oraz bibliotekarze z bibliotek samorządowych w woj. opolskim.
Szkolenie, które nastąpiło po prezentacji portalu, zainicjowało omówienie podstawowych zasad sporządzania rekordów i korzystania z pomocy merytorycznych. Przedstawiono również strukturę formatu MARC-21 dla opisów książek jednotomowych w drugim stopniu szczegółowości, dzięki czemu bibliotekarze mieli możliwość praktycznego sporządzenia opisów bibliograficznych dla książki (praca autorska, praca zbiorowa, wydawnictwa seryjne).
W trakcie warsztatów omówiono również narzędzia służące do pobierania rekordów bibliograficznych przez protokół z39.50 oraz możliwości automatycznego załączania okładek książek do rekordów w systemie SOWA2/MARC21. Wszyscy bibliotekarze otrzymali niezbędne w pracy bibliotekarza katalogującego pomoce metodyczne. Udział w szkoleniu był darmowy; wzięło w nim udział 17 osób.
31 maja 2012 r. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej w Krakowie, odbyło się seminarium szkoleniowe z zakresu katalogowania druków zwartych w formacie MARC21 skierowane dla bibliotekarzy pracujących w zintegrowanym systemie bibliotecznym SOWA2/MARC21.
Szkolenie rozpoczęto od omówienia podstawowych zasad sporządzania rekordów, tj. elementy opisu bibliograficznego, znaki umowne, forma gramatyczna, język i ortografia, oraz praktycznego wykorzystania pomocy dydaktycznych (normy, instrukcje i przepisy katalogowania). Przedstawiono również budowę opisów dla prac autorskich i zbiorowych ze szczególnych uwzględnieniem prac współwydanych (pod wspólnym tytułem i bez wspólnego tytułu).
Przypomniano również mechanizmy wyszukiwawcze protokołu z39.50 i sposoby pobierania gotowych opisów bibliograficznych z katalogu Biblioteki Narodowej oraz katalogów tworzonych w oparciu o systemy SOWA, a także funkcję załączania miniatur okładek książek do rekordów w systemie.
Bibliotekarze otrzymali szereg pomocy dydaktycznych w formie skróconych instrukcji (m.in. dla książek wielotomowych i współwydanych, dokumentów dźwiękowych. W spotkaniu wzięło udział 26 bibliotekarzy z Małopolski
24 maja 2012 r. w Miejskiej Bibliotece Centrum Kultury i Turystyki w Mrągowie odbyło się spotkanie bibliotekarzy z województwa warmińsko-mazurskiego zorganizowane przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Olsztynie, Bibliotekę Miejską w Mrągowie, Konsorcjum Bibliotek – Użytkowników Systemów „SOWA” oraz firmę Sokrates-software.
Zaproszeni na spotkanie bibliotekarze z powiatów bartoszyckiego, ełckiego, giżyckiego, gołdapskiego, kętrzyńskiego, mrągowskiego, nidzkiego, oleckiego, olsztyńskiego, piskiego i szczycieńskiego wysłuchali referatów i prezentacji, których tematem była “Komputeryzacja bibliotek publicznych w systemach SOWA”. Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Olsztynie reprezentowali: Pani Wiesława Borkowska-Nichthauser, wicedyrektor oraz Pan Krzysztof Tkacz, informatyk. W spotkaniu wzięło udział 23 bibliotekarzy.
Motywem wiodącym spotkania była próba odpowiedzi na pytania dotyczące zadań katalogu bibliotecznego dostępnego on-line.
Katalogi biblioteczne, które są podstawowym źródłem informacji o zasobach bibliotek, powinny zawierać spójne dane wysokiej jakości. Ma to znaczenie przede wszystkim dla użytkowników bibliotek ale też bibliotekarzy; umożliwia bowiem prowadzenie efektywnych wyszukiwań, przejmowanie danych, scalanie katalogów i budowę katalogów centralnych. Przygotowanie katalogu wymaga jednak stosowania ujednoliconych zasad katalogowania oraz właściwego doboru i formułowania haseł. Katalogi online są też zasadniczym elementem systemu bibliotecznego. W tym rozumieniu przedstawiono bibliotekarzom wybrane katalogi bibliotek, które starają się wykorzystywać ogólnodostępne narzędzia systemu bibliotecznego SOWA. Wśród wymienionych książnic znalazły się również interesujące przykłady z woj. warmińsko-mazurskiego (MBP w Olsztynie, BM w Mrągowie, MBP w Ełku i M-GBP w Spiszu).
„Biblioteka nowoczesna – czyli jaka? Na przykładzie MBP w Olsztynie” – to tytuł prezentacji Elżbiety Józwowicz – szefa Działu Gromadzenia i Opracowania Zbiorów MBP w Olsztynie i pierwszego kierownika Planety 11. Inspirująca, a zarazem pouczająca prezentacja olsztyńskiej książnicy miejskiej wzbudziła spore zainteresowanie wśród słuchaczy. Szczególnie opis projektu Fundacji Bertelsmanna i „Otwarcie biblioteki dla młodych klientów”. Elżbieta Józwowicz udowodniła, że poprzez atrakcyjną ofertę zbiorów, różnorodność form pracy i zastosowanie nowoczesnych form komunikacji z czytelnikiem – zainteresowanie biblioteką wzrasta wśród młodych osób dotychczas nie korzystających z bibliotek. Biblioteka staje naprzeciw oczekiwań młodych ludzi i pełniąc swoje podstawowe funkcje działa nie tylko w obszarze informacji, ale też edukacji i rozrywki. Oferuje doradztwo i organizuje czas wolny użytkowników. Działania te wspiera nowoczesny system biblioteczny. „160 osób oczekujących na wypożyczenie tytułu” w jednej bibliotece ukazuje ogrom zainteresowania użytkowników biblioteki, którzy wyczekują informacji o książce w katalogu on-line i migrują za nią pomiędzy filiami bibliotecznymi. Prelegentka zadała retoryczne pytanie, czy atrakcyjność katalogów internetowych ma wpływ na zainteresowanie biblioteką? Wzrost ilości czytelników oraz wypożyczeń zbiorów w Miejskiej Bibliotece nieodwołalnie potwierdza tę tezę. „Za co kochamy SOWĘ” to końcowy slajd prezentacji, który stał się podsumowaniem wystąpienia Elżbiety Józwowicz i pobudził bibliotekarzy do rozważań nad kierunkami rozwoju systemu SOWA.
W dalszej części spotkania przedstawiono również nowoczesne sposoby komputeryzacji bibliotek w systemie SOWA2/MARC21 i zaprezentowano dotychczasowe osiągnięcia portalu usług bibliotecznych w.bibliotece.pl, którego debiut miał miejsce w Krakowie pod koniec kwietnia.
Za gościnę, przygotowanie spotkania i pyszne rogaliki szczególnie dziękujemy Pani Barbarze Szymańskiej wraz z zespołem pracowników Biblioteki Miejskiej w Mrągowie.
24 kwietnia 2012 r. w siedzibie Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łodzi odbyło się spotkanie bibliotekarzy z województwa łódzkiego zorganizowane przez Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną w Łodzi, Konsorcjum Bibliotek – Użytkowników Systemów „SOWA” oraz firmę Sokrates-software.
Treścią spotkania było przedstawienie interesujących rozwiązań i koncepcji informatycznych stosowanych w bibliotekach wykorzystujących system biblioteczny SOWA2/MARC21 w dobie szybkiego postępu technologicznego i zmieniających się form komunikacji z użytkownikami.
Spotkanie otworzyła dyrektor WiMBP w Łodzi – Pani Barbara Czajka, która przywitała gości i zachęciła do owocnych obrad, które rozpoczęto od zaprezentowania działalności Konsorcjum. Koncentruje się ono na świadczeniu szeroko rozumianej pomocy dla bibliotekarzy w zakresie użytkowanego oprogramowania bibliotecznego, a więc specjalistycznych szkoleń, wymianie wiedzy i opracowań metodycznych oraz pobudzaniu świadomości do wzajemnego wspierania się i organizowania.
Część wykładową otworzyła prezentacja Wojciecha Kowalewskiego nt. zastosowania formatu MARC21 w katalogach bibliotecznych systemów SOWA2/MARC21. Jej celem była odpowiedź na pytania dotyczące funkcji współczesnego katalogu bibliotecznego dostępnego online oraz prowadzenia w związku z jego obecnością efektywnych wyszukiwań zbiorów bibliotecznych?
Przewodniczący Rady Konsorcjum przekonywał, że: Katalogi biblioteczne, które są podstawowym źródłem informacji o zasobach bibliotek powinny zawierać spójne dane bibliograficzne wysokiej jakości. Konieczne jest zatem stosowanie ujednoliconych zasad katalogowania, dotyczących i opisu bibliograficznego i właściwego doboru i formułowania haseł. W małych i średnich bibliotekach publicznych często występuje tendencja zawężania zasad katalogowania jedynie do samego opisu bibliograficznego. Zapomina się o roli haseł. Kartoteki haseł wzorcowych marginalizuje się, przez co ich rola jest niedoceniona.
Przedstawiono również wybrane katalogi bibliotek w systemie SOWA2, które wyróżniono w związku z wysoką jakością danych bibliograficznych, a także interesującą formą prezentacji informacji. Wśród nich pojawiły się również katalogi bibliotek z woj. łódzkiego, tj. PBP w Sieradzu i GBP w Moszczenicy, której dyrektor otrzymał symboliczny drobiazg w dowód uznania.
Kolejnym punktem programu było prezentacja doświadczeń z budowania i funkcjonowania katalogu rozproszonego bibliotek publicznych powiatu wieluńskiego, które wygłosiła dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej w Wieluniu – Magda Wicher. Katalog rozproszony powiatu wieluńskiego funkcjonuje już od ponad roku. Został zaplanowany i opracowany jako alternatywa umożliwiająca synchroniczne prowadzenie wyszukiwań w poszczególnych bibliotekach w powiecie. Prócz katalogu działają niezależne katalogi internetowe bibliotek, oferujące dostęp do lokalnych księgozbiorów ze stron internetowych bibliotek.
Nowoczesne technologie dostarczyć mogą bibliotece wiele możliwości, dlatego istotnym elementem spotkania była prezentacja twórcy systemów SOWA – Leszka Masadyńskiego, który omówił najnowsze rozwiązania i korzyści wynikające z komputeryzacji procesów bibliotecznych. Wśród wielu zaprezentowanych funkcji pojawiła się szczególnie jedna usługa, która zainteresowała bibliotekarzy. Była to mianowicie możliwość zautomatyzowanego pobierania haseł formalnych z kartoteki haseł wzorcowych (BN, NUKAT), która wkrótce zostanie uruchomiona w module katalogowania systemu SOWA2/MARC21.
Ostatnie wystąpienie, które wygłosił Michał Fryska zostało poświęcone portalowi usług bibliotecznych w.bibliotece.pl. Portal w.bibliotece.pl powstał z myślą o czytelnikach zainteresowanych wymianą informacji na temat książek i multimediów zgromadzonych w bibliotekach. Celem projektu jest integracja katalogów bibliotecznych oraz wzbogacenie informacji o zbiorach bibliotecznych o treści dodane przez użytkowników (recenzje, oceny, opinie, rekomendacje, tagi itd.).
W trakcie kończącego spotkanie panelu dyskusyjnego, bibliotekarze mieli sposobność wymiany doświadczeń w zakresie zagadnień skupiających się wokół komputeryzacji bibliotek. W spotkaniu udział wzięło 70 bibliotekarzy z bibliotek publicznych w województwie łódzkim.
Kategorie
Spotkanie w Wieruszowie
23 kwietnia 2012 r. w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wieruszowie odbyło się szkolenie dla bibliotekarzy z bibliotek publicznych powiatu wieruszowskiego, poświęcone katalogowaniu książek w systemie SOWA2/MARC21.
Szkolenie zorganizowano na prośbę Pani Katarzyny Idzikowskiej, dyrektora PBP w Wieruszowie , która zaprosiła bibliotekarzy z samorządowych bibliotek publicznych w powiecie.
W trakcie spotkania zaprezentowano katalog rozproszony powiatu wieruszowskiego utworzony dzięki staraniom Konsorcjum Bibliotek Systemów „SOWA”. Bibliotekarze mieli możliwość zapoznania się z potrzebą konsekwentnego stosowania jednolitych zasad sporządzania opisów bibliograficznych i doboru haseł ujednoliconych kontrolowanych kartoteką haseł wzorcowych. Postępowanie według omówionych reguł pozwoli na właściwe wykorzystanie systemu bibliotecznego i prowadzenie bardziej efektywnych wyszukiwań w katalogach online, które są podstwowym źródłem informacji o zasaobach bibliotek.
Uczestnicy spotkania poznali możliwości systemu SOWA2/MARC21 w zakresie pobierania rekordów bibliograficznych przez protokół z39.50 z katalogów Biblioteki Narodowej oraz bibliotek pracujących w systemach SOWA. Bibliotekarze uczestniczyli również w warsztatach z katalogowania druków zwartych i doskumentów dźwiękowych. Przypomniano ogólne zasady sporządzania rekordów bibliograficznych oraz funkcję załączania miniatur okładek książek do rekordów.
Bibliotekarze otrzymali pomoce dydaktyczne służące do opracowania zbiorów w formacie MARC21. Udział w szkoleniu był darmowy.
28 marca 2012 roku w Publicznej Bibliotece Pedagogicznej w Koninie odbyły się warsztaty metodyczne dla nauczycieli bibliotekarzy z powiatu konińskiego i słupeckiego dotyczące Zapisu pionowego symboli Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej w „Przewodniku Bibliograficznym”.
Warsztaty skierowano do nauczycieli bibliotekarzy zajmujących się opracowaniem rzeczowym dokumentów, a także bibliotekarzy pomagającym czytelnikom w poszukiwaniu zbiorów. W zajęciach, które przeprowadziły Anna Chudzińska i Hanna Kasperska-Stróżyk z Publicznej Biblioteki Pedagogicznej w Koninie – Filii w Słupcy wzięło udział 16 nauczycieli bibliotekarzy. Uczestnictwo w spotkaniu było bezpłatne.
W trakcie warsztatów omówiono:
1. Zapis poziomy a zapis pionowy UKD w „Przewodniku Bibliograficznym”
Symbole UKD stosowane są w „Przewodniku Bibliograficznym” od 1949 roku według sześciu wydań tablic skróconych. Symbole UKD zapisywane były w poziomie, nie meliorowano ich, nie dokonywano reklasyfikacji.
2. Zapis pionowy UKD w „Przewodniku Bibliograficznym”
Od numeru pierwszego 2011 r. stosowany jest w „Przewodniku Bibliograficznym” zapis pionowy UKD. W formacie MARC21 pole 080 z symbolem UKD jest powtarzalne. Powtarzalność pola umożliwia zapisanie po rozbiciu na cząstki nawet bardzo rozbudowanego symbolu złożonego. Każdy symbol elementarny stanowi wejście do indeksu i staje się osobnym kluczem wyszukiwawczym. Symbole w zapisie pionowym są prezentowane w kolejności ich wprowadzenia (logika zapisu i metoda UKD). Przyjęto zasadę tworzenia do 8 symboli. Pierwszy symbol decyduje o układzie „Przewodnika Bibliograficznego”. Układ „PB” pozostaje niezmieniony.
Baza BN oparta jest na tablicach: Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna: publikacja nr UDC-P058 autoryzowana przez Konsorcjum UKD nr licencji UDC-2005/06. Wydanie skrócone dla bieżącej bibliografii narodowej i bibliotek publicznych.
3. Stosowanie zapisu pionowego w Bibliotece Narodowej (analiza tablic skróconych UKD ze względu na zapis pionowy)
Wprowadzenie zapisu pionowego symboli UKD poprzedzone było analizą tablic skróconych UKD. Przejrzano wszystkie symbole w złożeniach (rozwinięte i złożone) i podjęto decyzje, które z nich zostaną wprowadzone do kartoteki wzorcowej jako symbole jednolite, będą to symbole rozwinięte i złożone wybrane z tablic UKD P058. Zapis pionowy wymusza zastosowanie uproszczeń i modyfikacji dotychczasowej metody klasyfikowania.
Przyjęto ogólne zasady postępowania:
- Obowiązuje stosowanie symboli z tablic UDC – P058 [z 2006 r.].
- Stosowane są wszystkie symbole proste z tablic skróconych. Symbole rozwinięte i złożone w wybranych przypadkach zostały zmodyfikowane.
- Umieszczone w tablicach skróconych UDC – P058 symbole poddziałów wspólnych są stosowane w wyborze.
- Symbole złożone są zapisywane w osobnych polach 080.
- Dwukropek podwójny :: nie jest stosowany.
- Nawias [ ] nie jest stosowany.
- Nie są tworzone symbole złożone z użyciem kreski ukośnej /. W zapisie pionowym są rozdzielane (zapisywane w osobnych polach 080). Wyjątek stanowią symbole z kreską ukośną tak zapisane w tablicach UDC – P058.
- Nie są tworzone symbole złożone z użyciem plusa+. Wyjątek stanowią symbole tak zapisane w tablicach UDC – P058.
- Podział A/Z nie jest stosowany.
- Symbole główne z poddziałami wspólnymi formy są zapisywane w osobnym polu. Są stosowane wybrane poddziały wspólne formy.
- Symbole główne z poddziałami wspólnymi miejsca; rasy, narodowości, grupy etnicznej: czasu z kreską -02; -04; -05 są zapisywane w jednym polu 080 (symbole jednolite).
- Poddziały wspólne języka = nie są stosowane. Służą tylko do rozbudowy symboli poddziałów wspólnych rasy, narodowości oraz symboli z działów 811 i 821 (poszczególne języki, literatura poszczególnych języków).
- Poddziały wspólne miejsca (1…/9…) oraz poddziały wspólne rasy, narodowości i grupy etnicznej (=…) są stosowane w dziale 008, 3, 7, 8, 9.
- Poddziały wspólne czasu są stosowane tylko w dziale 8, 9. Daty p.n.e. nie są stosowane. Stosowane są stulecia (dla wyrażenia historii literatury i historii powszechnej). Stosowane są daty roczne (dla wyrażenia wydarzeń z historii Polski i historii I oraz II wojny światowej).
- Poddział wspólny z kreską -02 Własności ; -04 Relacje, metody, działania ; -05 Osoby – są stosowane w wyborze.
- Poddział wspólny z kreską -03 Materiały – nie są stosowane.
Podczas warsztatów omówimy został system stosowania symboli w zakresie wszystkich dziedzin wiedzy na podstawie materiałów metodycznych Biblioteki Narodowej.
4. Adaptacja zapisu pionowego w systemie bibliotecznym SOWA2/MARC21 – propozycje rozwiązań dla PBP w Koninie.
W zakresie opracowania katalogu centralnego dla czterech placówek przyjęto: stosowanie jednolitych zasad opracowania, przeprowadzenie niezbędnych poprawek w katalogu oraz systematyczne meliorowanie słowników JHP BN oraz UKD w związku ze zmianami wprowadzanymi przez Bibliotekę Narodową.
Oprac. Hanna Kasperska-Stróżyk
Kategorie
Tatrzańskie spotkanie z SOWĄ
22 marca 2012 r. w Zakopanem odbyło się seminarium szkoleniowe bibliotekarzy z powiatu tatrzańskiego, zorganizowane przez Miejską Bibliotekę Publiczną im. Stefana Żeromskiego w Zakopanem. Z zaproszenia dyrektora tatrzańskiej książnicy – Mieczysława Mantyki skorzystali niemal wszyscy bibliotekarze z Bukowiny Tatrzańskiej, Kościeliska, Poronina i Białego Dunajca. W trakcie spotkania przedstawiono stan komputeryzacji bibliotek na Podhalu, a także perspektywy rozwoju systemu SOWA2/MARC21 w kontekście uruchomienia portalu usług bibliotecznych w.bibliotece.pl w Krakowie. W szkoleniu udział wzięło 25 bibliotekarzy.
9 grudnia 2010 r. powstał zespół zadaniowy ds. systemów SOWA2/MARC21 użytkowanych w wielkopolskich bibliotekach pedagogicznych. Zadaniem zespołu, który tworzą wielkopolscy bibliotekarze, jest wymiana wiedzy i doświadczeń w zakresie użytkowanego oprogramowania bibliotecznego oraz szeroko rozumiana pomoc metodyczna dla bibliotekarzy (m.in. ujednolicenie procesów bibliotecznych i zasad katalogowania zbiorów).
W ramach prac zespołu odbyły się dotychczas 4 spotkania, które zaowocowały wieloma pozytywnymi zmianami w programie SOWA2/MARC21. W trakcie ostatniego spotkania, które miało miejsce 1 marca w Publicznej Bibliotece Pedagogicznej w Poznaniu, omówiono statystyki biblioteczne generowane w programie SOWA2/MARC21.